‘Meestal slepen we schepen, geen betonnen elementen’

Twee tunnelelementen van zo’n 50.000 ton per stuk verslepen vanuit de werkhaven bij Damen Verolme Rotterdam naar de afzinklocatie in het Scheur. Een complexe klus die bij Boluda Towage in vaardige handen is. Dit alles om de Maasdeltatunnel voor de Blankenburgverbinding aan te leggen. Tow Master Jan van Wingerden zat er met zijn neus bovenop.

Jij hebt een bijzonder beroep, Jan: Tow Master.
Wat is dat?
‘Als Tow Master coördineer je complexe sleeptransporten met meerdere slepers, zoals bij het transport van de Blankenburg-elementen. Je communiceert met de kapiteins op de sleepboten en bent verantwoordelijk voor het transport. Het is de bedoeling dat je op alle facetten van het project of transport het overzicht houdt. Tow Master word je dan ook niet zomaar. Je kunt het beroep niet op school leren, maar alleen via een intern opleidingstraject. Eerst moet je de Zeevaartschool doorlopen en daarna ervaring opdoen als kapitein. Pas dan kun je intern worden opgeleid tot Tow Master. Duurt ongeveer anderhalf jaar. Mooiste vak van de wereld.’

Bij Boluda Towage!
‘Zeker, sinds 2016. We bieden wereldwijd havensleepdiensten op maat in alle belangrijke havens. Het moederbedrijf, Boluda Towage Group, is een familiebedrijf waarvan de roots teruggaan naar 1837. Het bedrijf is met een vloot van meer dan vierhonderd schepen in zo’n honderd havens aanwezig. Ik ben na de middelbare school naar de Zeevaartschool gegaan, heb een aantal jaar op de grote vaart gezeten en ben vervolgens aan de slag gegaan in de sleepvaart in de Rotterdamse haven. Voordat ik bij Boluda begon, was ik sleepbootkapitein bij verschillende maritieme bedrijven in de regio. Bij Boluda ben ik eerst als kapitein gestart en na een intern opleidingstraject in 2019 ben ik hier ook als Tow Master actief.’

Dat was ook jouw rol in het transport van de tunneldelen voor de Blankenburgverbinding.
‘Klopt, maar vanwege de omvang van het transport deed ik de coördinatie ervan samen met twee andere Tow Masters. We hebben alle drie vanuit een andere positie en invalshoek het transport begeleid. Een heel complex transport. Het gaat om de aanleg van de nieuwe snelweg A24, de Blankenburgverbinding. Die moet de A20 bij Vlaardingen verbinden met de A15 bij Rozenburg. Onderdeel daarvan is een zinktunnel, de Maasdeltatunnel. Deze tunnel verbindt de noord- en zuidoever van het Scheur/de Nieuwe Waterweg. Daar zijn twee gigantische tunnelelementen voor gebouwd, die Boluda mocht verslepen.’

Waar moet ik bij ‘gigantisch’ aan denken?
‘De elementen wegen zo’n 50.000 ton per stuk. Het eerste tunneldeel, Alara, is 185 meter lang, veertig meter breed en acht meter hoog. Het tweede element, Isabella, heeft dezelfde breedte en hoogte, maar is maar liefst 205 meter lang. Flinke betonnen kolossen dus!’

Vandaar dat het transport in tweeën was gesplitst?
‘Dat was niet alleen vanwege de omvang, maar vooral omdat de vaarroute tijdens het transport volledig gestremd moest worden. Eind maart dit jaar hebben we met drie van onze sleepboten het transport van het eerste tunnelelement vanuit het dok van Damen Verolme in de Botlek naar de afzinklocatie in het Scheur begeleid. Het tweede tunnelelement volgde eind april. Tijdens het transport werd het scheepvaartverkeer stilgelegd. Juist dán is het voor ons van groot belang om het transport veilig en soepel door de haven te assisteren. Deze betonnen kolossen heelhuids af te leveren bij de afzinklocatie was een memorabel moment voor ons, een historische mijlpaal zelfs. Als Boluda zijn we enorm trots dat we hier een bijdrage aan hebben kunnen leveren.’

‘Tow Master is geen beroep dat je op school leert.’

Geen dagelijkse kost, zelfs niet voor Boluda?
‘Voor ons was het ook bijzonder. Meestal slepen we schepen, geen betonnen elementen. Er komt heel wat bij kijken. Je hebt te maken met een gigantische waterverplaatsing. Zodra je een beetje gang in dat blok hebt, moet je er ook goed voor zorgen dat die snelheid er weer een keer uitgaat. Het grootste gedeelte van het tunnelelement ligt onder water en steekt maar 20 centimeter boven de waterlijn uit. Bij aanvang van zo’n complex transport is het als Tow Master natuurlijk belangrijk heel goed te overleggen met alle betrokken partijen. Over veiligheid, over het uitdokken, over het transport zelf, over het afzinken. Het vereist operationele voorbereidingen tot in de kleinste details. We hebben drie van onze sleepboten geselecteerd met de juiste capaciteit en de juiste bemanning, mensen die de fijne kneepjes van het vak beheersen. In dit project is samenwerking tussen alle betrokken partijen heel belangrijk, want samen zorgen we ervoor dat het transport soepel verloopt.’

Het transport verliep soepel, maar daarna…
‘…werd de afzinkoperatie halverwege stilgelegd. Bij het tweede element Isabella brak een kabel, waardoor de afzinkoperatie niet veilig en gecontroleerd kon gebeuren. Wij hadden ons werk toen al gedaan en de sleepboten waren alweer weg. Ik was net een uurtje thuis, toen ik werd gebeld. Ik moest direct terugkomen en onze sleepboten werden opgeroepen voor assistentie. Op dat moment was het belangrijkste dat het tunnelelement naar een veilige plek gebracht kon worden. Dat is gelukt door het element terug te slepen naar de werkhaven van Damen Verolme. Het is spijtig dat deze problemen zijn ontstaan. Het bouwen van een tunnel is namelijk een complexe materie en er is keihard gewerkt door de projectorganisatie Rijkswaterstaat en BAAK. We hebben begrepen dat op dit moment onderzoek wordt gedaan naar de oorzaak van het breken van de kabel en dat de schade aan de tijdelijke kopwand van het tunneldeel wordt hersteld. Wij wachten af tot bekend is wat de vervolgstappen zijn. Aan de hand van het vervolg zullen wij samen met de projectorganisatie de benodigde stappen uitwerken.’

Wat heb je zelf eigenlijk met water?
‘Alles, dat is altijd al zo geweest. Het is niet iets wat ik van huis uit heb meegekregen. Alleen mijn opa zat op de binnenvaart. Kijken naar de zee, naar de schepen: ik kan er geen genoeg van krijgen. Als ik thuis ben, zit ik in geregeld op mijn boot of ben ik op het water bezig… Niks mooiers dan zelf of met mijn gezin het water op te gaan. Of ik de grote vaart niet mis? Helemaal niet. Het mooiste onderdeel van het hele varen is voor mij het manoeuvreren. Dat laatste stukje naar de kade toe. En dat is wat je met een sleepboot heel veel doet. Op de grote vaart zet je ‘m op de automaat en na een dag of tien haal je ‘m er weer eens af. Met een sleepboot ben je altijd aan het manoeuvreren. Dat is voor mij de essentie van varen.’

De andere twee Tow Masters
Zoals aangegeven, waren bij dit project drie Tow Masters betrokken. Hoe kijken de twee collega’s van Jan terug op dit bijzondere transport?
Han Verhagen: ‘Voor aanvang van het transport is er intensief overleg gevoerd met alle vertegenwoordigers van de betrokken partijen over de veiligheidsaspecten van het uitdokken en het transport over water naar de afzinklocatie. Tijdens deze momenten werden heel veel thema’s zorgvuldig besproken, waaronder de vereiste operationele voorbereidingen, de procedures, de nautische beperkingen en de afbakening van de communicatie.’

Klaas Bijlsma: ‘Met onze efficiënte sleepdiensten waarborgen wij de belangen van de haven. Dit betekent dat wij bij onze dagelijkse en reguliere sleepactiviteiten zorgen voor veiligheid en vlotheid van scheepvaart. Sleepdiensten op maat, zoals dit bijzondere transport van de tunnelelementen, raakt de kern van onze business.’