Van idee naar impact: innovatie in de haven

Innovatie is geen toeval, maar een systeem dat je kunt bouwen. Dat is de overtuiging van Jeroen Speelman en Philip Roos – twee verbinders met een missie. Geen grootse titels of borstklopperij, maar tastbare impact, juist daar waar de urgentie het hoogst is: in de haven. Met het MENENS-consortium als katalysator brengen ze ideeën, mensen en middelen samen. Hun aanpak? Praktisch én strategisch. Hun doel? Verandering versnellen. Want de energietransitie wacht niet. En samenwerken is geen optie, maar noodzaak.

In de spreekkamer van een tankterminal op de Maasvlakte zoekt Philip Roos nog even naar goed licht. Hij mocht blijven zitten na een afspraak eerder die ochtend. Jeroen Speelman zit op zijn kantoor in Hilversum, tussen twee overleggen door. De een spreekt snel en scherp, de ander afgewogen en analytisch. Wat ze delen? Een grenzeloos geloof in innovatie, én in samenwerking als sleutel om die echt van de grond te krijgen.

Drie jaar geleden begonnen ze samen te werken aan het MENENS-consortium, een samenwerkingsverband met 22 partijen dat zich richt op de inzet van methanol als alternatieve brandstof voor de scheepvaart. Hun taak: het verbinden van partners, het structureren van afspraken, het vinden van financiering en het borgen van voortgang. Dat was de start van iets groters. Vandaag zijn ze, zoals ze het zelf noemen, ‘een schakel tussen idee en innovatie’. Geen loze kreet, maar een concreet handelingsperspectief: van visie naar systeem, van ambitie naar realiteit.

Eén probleem, meerdere oplossingen
“We zien dat bedrijven vaak met dezelfde vragen worstelen”, zegt Philip. “Ze moeten verduurzamen en innoveren, maar weten niet waar te beginnen. Ze willen samenwerken, maar kennen elkaar niet. Ze hebben subsidie nodig, maar lopen vast in de aanvraag.” 

Door al die losse puzzelstukjes bij elkaar te brengen, ontstond het idee voor een structurele samenwerking: Philip als – zoals hij zichzelf graag beschrijft – ‘strateeg & havenenthousiasteling’ in de Rotterdamse haven, Jeroen als subsidie- en projectexpert via TechForce. Beiden hebben diepgewortelde kennis van de haven en een uitgebreid netwerk dat ze doelgericht inzetten om de juiste mensen, ideeën en kansen met elkaar te verbinden.

Hun kracht zit in het doorgronden van verschillende werkelijkheden: die van de ondernemer, de beleidsmaker, de ingenieur, de financier. “We spreken meerdere talen”, zegt Jeroen. “Techniek, beleid, geld, uitvoering; we vertalen tussen die werelden, zodat ze elkaar niet alleen begrijpen, maar ook gaan versterken.”

Van visie naar uitvoering
TechForce is een Nederlands adviesbureau dat innovatieprojecten begeleidt en ondersteunt met subsidieadvies, strategisch projectmanagement en projectrealisatie. Het bedrijf bestaat uit twee entiteiten – TechForce Innovations en TechForce Projects – en is betrokken bij uiteenlopende initiatieven in Nederland en daarbuiten. Directeur Jeroen Speelman begeleidt consortia, bouwt innovatieprojecten op en helpt organisaties om hun ideeën schaalbaar en houdbaar 
te maken.

Het vraagt lef om je idee open te stellen voor anderen, zegt Philip. “Innovatie gedijt bij transparantie, maar dat is spannend in een concurrerende omgeving. Wij helpen partijen om dat vertrouwen te bouwen. Want als je alleen maar op je eigen eilandje blijft, kom je niet ver.”

De haven draait door
In een sector die 24/7 operationeel is, is er weinig tijd voor reflectie. Schepen moeten vertrekken, vracht moet gelost. “Bedrijven denken vaak aan vandaag en morgen”, zegt Philip. “Maar juist in de haven moeten we verder vooruitkijken. De energietransitie wacht niet. En alleen red je het niet.”

Daarom is het verbinden van partijen zo essentieel. “Wat wij doen, is kennis in beweging brengen”, legt Jeroen uit. “Als bedrijven hun kennis en vraagstukken bundelen, ontstaan er oplossingen die verder gaan dan één organisatie. Dat kan een gezamenlijke subsidieaanvraag zijn, maar ook een pilotproject, een nieuw verdienmodel of een structureel samenwerkingsverband.”

Volgens hen ligt de toekomst in modulaire samenwerking: flexibel, tijdelijk, gericht op resultaat. “Je hoeft niet meteen te trouwen”, zegt Philip. “Soms is het al winst als je met een paar partijen een gezamenlijk experiment doet. Dat kan uitgroeien tot iets groots, maar moet ergens beginnen.”

Groene methanol en gedeelde lessen
Een goed voorbeeld is het MENENS-project, waarbij het onderzoeksschip Fugro Pioneer wordt omgebouwd om te varen op groene methanol. “We hebben werksessies georganiseerd om de vraagstukken en overwegingen van verschillende partijen samen te brengen”, vertelt Philip. “Waar loop je tegenaan? Hoe bevalt het in de praktijk? Die gedeelde inzichten versnellen innovatie én voorkomen dat iedereen opnieuw het wiel moet uitvinden.”

Ook aan wal zijn de lessen waardevol. “We hebben in kaart gebracht welke infrastructuur nodig is om methanol veilig te bunkeren, wat de juridische kaders zijn en hoe handhaving moet worden ingericht. Dat klinkt saai, 
maar zonder die randvoorwaarden krijg je het niet van 
de grond.”

‘Gedeelde inzichten versnellen innovatie én voorkomen dat iedereen opnieuw het wiel moet uitvinden.’

Mensenwerk in een technische wereld
Juist in een technisch complexe sector is het menselijke aspect cruciaal, benadrukken beiden. “Wij zitten bij het begin aan tafel”, zegt Jeroen. “We helpen afspraken maken, moedigen aan dat zorgen uitgesproken worden, dat iedereen zich gehoord voelt. Wat mis je? Waar ben je goed in? Wat kun je bijdragen? Dit gaat altijd hand in hand met de ambities van een bedrijf.”

Philip knikt. “Het is mensenwerk. Als je samenwerking serieus neemt, dan moet je ook ruimte maken voor frictie, voor onzekerheid. We kijken niet alleen naar de techniek, maar vooral naar de dynamiek tussen mensen en organisaties.”

Die aandacht voor het relationele aspect is geen luxe, maar noodzaak. “Innovatie is niet alleen iets technisch, het is vooral sociaal. De mate waarin mensen elkaar vertrouwen, bepaalt of een idee overleeft.”

Van haven tot haaibaai
Hun netwerk reikt inmiddels verder dan alleen de klassieke havenbedrijven. Eén van hun klanten? Diergaarde Blijdorp. “Niet je standaard havenklant”, zegt Philip lachend, “maar ook daar speelt innovatie. Voor het aquarium wordt regelmatig water uit de Botlek gehaald – per schip, de Haaibaai. Ook dit soort plekken kunnen een rol spelen voor startups en scale-ups uit ons netwerk. Het gaat om anders durven denken.” Ze zoeken bewust naar onverwachte kruisbestuivingen. “Wat kan een tech-startup leren van een dierentuin? Of een havenbedrijf van een cultureel centrum? Vaak meer dan je denkt. Juist buiten je eigen wereld liggen de verrassingen.”

Innovatie als ecosysteem
Wat hun aanpak bijzonder maakt, is dat ze innovatie niet als toeval zien, maar als een systeem dat je kunt ontwerpen, ondersteunen en versnellen. Dat begint bij het delen van kennis, het bouwen van relaties en het samenbrengen van ideeën. En eindigt –  idealiter – bij een toekomstbestendige haven, waarin verduurzaming en samenwerking hand in hand gaan.

Het vraagt om een andere manier van kijken: minder lineair, meer iteratief. “We bouwen ecosystemen, geen eindproducten”, zegt Jeroen. “Dat betekent: blijven leren, aanpassen, openstaan.”

“De vraag is niet óf we moeten veranderen”, zegt Jeroen, “maar hoe snel en hoe slim we dat doen.”

Philip vult aan: “En vooral: met wie.”