Van de kleine lettertjes naar de kade

De chemische en petrochemische industrie in de Rotterdamse haven staat onder druk. Hoge energieprijzen, geopolitieke spanningen, wisselvallige regelgeving, toegenomen internationale concurrentie: het zorgt ervoor dat fabrieken investeringen heroverwegen en groot onderhoud uitstellen. Om wendbaar te blijven in deze veranderende markt, richtte Mourik een strategisch team op. Margot Deberdt maakte de overstap van de juridische afdeling naar dit nieuwe team, waar ze de brug slaat tussen de langetermijnstrategie en de praktijk op de werkvloer. “Als jurist signaleer je de beren op de weg. Nu help ik de weg zélf aanleggen.” 

Dat grote spelers als LyondellBasell, Tronox en Indorama locaties stilleggen of fabrieken sluiten, blijft niet zonder gevolgen voor de Rotterdamse haven. Investeringen worden uitgesteld, groot onderhoud verschuift naar een later moment en de druk op toeleveranciers en dienstverleners neemt toe. Juist in zo’n onzekere markt dringt zich de vraag op: hoe blijf je van betekenis en waar liggen de kansen om vooruit te komen?

Bij familiebedrijf Mourik uit Groot-Ammers – goed voor ruim 780 miljoen euro omzet in infrastructuur, bouw, milieutechniek en industrie – besloten ze die vraag niet voor zich uit te schuiven. Terwijl de markt onder druk staat, kijkt het bedrijf nadrukkelijk vooruit. Ruim een jaar geleden werd daarom een strategisch team opgericht dat marktontwikkelingen onder de loep neemt en vertaalt naar concrete, haalbare keuzes voor de toekomst.

De rust van een dossier
Een van de gezichten in dat team is Margot Deberdt. Ze werkte eerst als bedrijfsjurist bij Mourik en is inmiddels strategisch programmamanager. Elke dag pendelt ze van Tilburg naar Rotterdam. Vervelend, die reistijd? Allerminst! “Elke ochtend in de auto is mijn momentje”, vertelt Margot met een Vlaams accent via de videoverbinding. “Verstand op nul, muziek aan. Tegen de tijd dat ik in Rotterdam aankom, ben ik klaar voor de dag. En op de terugweg is het de perfecte buffer om het werk weer uit mijn hoofd te laten.”

Dat ze vandaag op het hoofdkantoor de lange termijn van Mourik mede vormgeeft, had ze een paar jaar geleden niet kunnen voorspellen. Als jurist was haar domein de kleine lettertjes, het afdekken van risico’s en het strak dichttimmeren van contracten, maar terwijl ze boven de papierstapels hing, begon het te wringen.

”Je ziet vanuit zo’n functie maar een deel van de praktijk”, zegt ze. “Je leest paragrafen en juridische voorwaarden, maar ik wilde weten wat er achter die letters schuilging. Hoe werkt zo’n afspraak op de werkvloer?”

Toen de directie zocht naar iemand die strategische koers kon brengen in het opgetuigde ‘langetermijnteam’, viel het oog op Margot. Ze kende het interne netwerk, wist bij welke afdelingen de pijnpunten zaten en kon razendsnel schakelen tussen dossiers. De nieuw rol vroeg wel om een andere manier van denken. “Juristen zijn opgeleid om beren op de weg te signaleren”, legt ze uit. “Onze reflex is: wat kan hier misgaan? Wat zijn de risico’s? In deze nieuwe rol moet ik die knop omzetten. Ik moet denken in kansen, in scenario’s die er nog niet zijn. Een strak dossier geeft rust en overzicht; bij een strategische vraag moet ik die structuur zelf creëren. Maar bouwen aan iets nieuws geeft me veel energie.”

Waar een deurtje sluit
En die energie is hard nodig. De haven staat onder druk en Mourik merkt dat de vraag van opdrachtgevers verandert. Opdrachtgevers stellen groot onderhoud uit. “Dat horen we nu al een paar jaar”, zegt Margot. “Maar je kunt onderhoud niet eeuwig voor je uit schuiven. Op een dag komt de rekening.”

De kunst is om niet te verstarren. De slogan van Mourik is dat het bedrijf ‘onderdeel wil zijn van de oplossing’. Margot maakt die belofte concreet. 

“Als een klant waar we al dertig jaar over de vloer komen een site sluit, kun je op kantoor gaan zitten knopen tellen en het verlies betreuren. Je kunt het ook omdraaien. Voordat zo’n terrein een nieuwe bestemming krijgt, moet het grondig gereinigd, gesaneerd en gesloopt worden. Nu schuiven we onze expertises in elkaar: we reinigen en ontmantelen de installaties, de civiele tak kan helpen opbouwen en vervolgens staan we klaar om de nieuwe site te onderhouden. Waar een deur sluit, bouwen wij simpelweg een nieuw portaal.”

Die kanteling verandert ook de dynamiek aan de onderhandelingstafel. Waar diensten voorheen vaker als losse opdrachten werden ingekocht, zoeken partijen nu liever naar langdurige partnerships om onderhoudsprocessen efficiënter en veiliger in te richten. En innovatie is daarbij de grote versneller.

Om het gevaarlijke werk in besloten ruimtes te verminderen én in te spelen op het stijgende personeelstekort, zet Mourik steeds meer in op hightech. Zo ontwikkelde het bedrijf samen met Cosun Beet een op afstand bestuurbare robot die suikersilo’s leegmaakt zonder dat er iemand de besloten silo in hoeft. Ook overnames ondersteunen de nieuwe koers: met de recente acquisitie van Laser4Clean wordt vuil, roest en verf van industriële installaties verwijderd met lasertechnologie – zonder water of chemicaliën.

Strategie naar de werkvloer brengen
Mooie plannen op papier hebben pas nut als ze landen op de werkvloer. Bij een organisatie waar veel ervaren vakmensen werken die het werk al decennia op een vaste manier uitvoeren, is verandering niet altijd vanzelfsprekend. “Verandering brengt voor iedereen onzekerheid met zich mee”, weet Margot. “Je kunt beleid wel van bovenaf vaststellen, maar het moet wel begrijpelijk en uitvoerbaar blijven voor de mensen die buiten het werk doen.” Om de binding met de operatie te houden, bezoekt ze regelmatig een van de werklocaties. “Ik vind het waardevol om daar op de vloer te zien wat er speelt en te praten met de teams. Daar hoor je direct wat in de praktijk wel werkt en wat niet.”

Voor de medewerkers kan de nieuwe koers betekenen dat hun werkveld verandert. Wie dertig jaar op dezelfde petrochemische site heeft gewerkt, wordt in de toekomst misschien ingezet bij een klant in de voedingsmiddelenindustrie, zoals een suikerfabrikant of een afvalverwerkend bedrijf. Ook biedt de introductie van nieuwe specialismen (zoals rotating) en technologieën de mogelijkheid voor medewerkers om zich om te scholen tot bijvoorbeeld operator van (semi-)geautomatiseerde reinigingssystemen.

Wendbaarheid op alle niveaus
Als er een rode draad door de huidige marktontwikkelingen loopt, is het wendbaarheid. Dat geldt voor de Rotterdamse haven, die zich moet aanpassen aan de mondiale energietransitie en veranderende economische verhoudingen. Dat geldt voor Mourik, dat haar diensten moet afstemmen op een snel veranderende vraag. En dat geldt voor de medewerkers, die meebewegen naar nieuwe markten en technieken.

Ook voor Margot persoonlijk was de overstap een oefening in wendbaarheid. “Als jurist krijg je een duidelijke vraag, daar zoek je het antwoord bij en je levert een afgerond advies op. In deze rol krijg je een open vraagstuk. Er zijn veel collega’s die willen meedenken, maar je moet zelf de richting bepalen en de structuur aanbrengen.”

Wanneer is de strategische heroriëntatie voor Mourik geslaagd, willen we nog weten? “Als we hebben laten zien dat we ons vakmanschap flexibel kunnen inzetten voor nieuwe uitdagingen in de markt”, besluit Margot. “Als het werk veilig wordt uitgevoerd, de klant tevreden is en onze mensen op de locaties merken dat ze onderdeel zijn van een toekomstbestendig bedrijf, dan hebben we ons doel bereikt.”