Één nacht, vier levens, één verhaal

Wat gebeurt er als een jonge uithaler, een medewerker van de Havenpolitie, een vader en een feestende tiener elkaar tijdens één nacht kruisen? In de nieuwe theatervoorstelling DOPE komen vier werelden samen rond een onderwerp dat zich ook in de Rotterdamse haven afspeelt: de internationale drugshandel.

Tijdens de voorstelling volgen we vier mensen gedurende één nacht: een vader en zijn zoon en een moeder en haar dochter. De zoon zit in een container te wachten op een bericht over een lading die hij moet uithalen. Zijn vader komt thuis, ziet zijn zoon niet en wordt steeds ongeruster. De moeder draait nachtdienst bij de Havenpolitie en probeert ondertussen haar dochter te bellen, die op een feest voor het eerst drugs gebruikt. 

De vier verhaallijnen spelen zich tegelijkertijd af op het podium, waardoor er continu van alles te zien is. De vader en moeder worden gespeeld door acteurs; de zoon en dochter door dansers die ook tekst hebben. Je ziet hoe ze los van elkaar deze nacht beleven en hoe ze met elkaar verbonden zijn.

Dader versus slachtoffer
Het stuk is een samenwerking tussen theatergezelschap WAT WE DOEN en hiphopchoreograaf Lloyd Marengo (Lloydscompany). Ze hopen met DOPE een gesprek op gang te brengen. “Als een jongen van zestien gepakt wordt in het havengebied is hij een dader en als een studente op een feest slecht gaat op een pil is ze een slachtoffer. Maar zonder de vraag van dat meisje was die jongen nooit in dat gebied geweest”, zegt Floris van Delft, artistiek directeur bij WAT WE DOEN. “De een gaat naar het ziekenhuis en komt met de schrik vrij, de ander moet naar de gevangenis en krijgt een strafblad.” Hij wil daar geen eenvoudig oordeel aan verbinden. “Op het podium zeggen wat wel of niet goed is, vind ik niet zo interessant. Ik hoop juist dat mensen zelf weer even stilstaan bij wat ze hiervan vinden.” De haven is voor de Rotterdammer geen onbekend terrein. “Als kind ging ik al met mijn opa naar de Wereldhavendagen. Die gloeide dan van trots: ‘Wij hebben de grootste haven ter wereld.’ En waar we met WAT WE DOEN ook een voorstelling over maken; de haven komt er vaak in terug, omdat die zo onlosmakelijk verbonden is met de stad.”

Treurig beeld
In zijn onderzoek voor een eerdere voorstelling, Angry Young Men, raakte Floris in gesprek met jonge uithalers. “Het beeld dat ze schetsten vond ik zo treurig. Jongens, soms pas vijftien, die met een matrasje en een powerbank een haventerrein opgaan, ’s nachts over het hek klimmen en vervolgens maar moeten afwachten of ze betaald worden. Na een paar gesprekken met hen en de Havenpolitie dacht ik: daar moeten we iets mee.” Toch wilden Lloyd en hij met DOPE niet alleen het verhaal van de uithaler vertellen. “We wilden het breder trekken – onderzoeken en laten zien hoe drugs in heel veel persoonlijke en werkende levens verweven zijn.”

Enorme betrokkenheid
Voor het maken van de voorstelling werkte Floris samen met FORT-PORT, een wetenschappelijk onderzoeksproject van de Erasmus Universiteit, TU Delft en Universiteit Utrecht dat onderzoek doet naar criminaliteit in de Rotterdamse haven. FORT-PORT hielp met het onderzoek en zorgde ervoor dat Floris met veel ervaringsdeskundigen kon spreken. Zo ging hij in gesprek met de gemeente, de Havenpolitie, Douane en Koninklijke Marechaussee, maar ook met mensen die zelf ervaring hebben in de criminaliteit. 

“Als ik bijvoorbeeld denk aan de gesprekken met de Havenpolitie, is vooral de enorme betrokkenheid me bijgebleven. Ergens is er een soort wanhoop, omdat ze de jongens die ze oppakken een paar maanden later vaak weer terugzien. Maar wat ik mooi vond, is dat ze altijd werken met hart voor die jongens. Zo van: ‘Kom op, laten we nou proberen het beter te maken.’” 

Containerstories
De samenwerking met FORT-PORT werkt twee kanten op. Zo maakten de onderzoekers, onder begeleiding van WAT WE DOEN, zelf korte performances. Deze zogenoemde Containerstories gaan mee op tournee en zijn voorafgaand aan de voorstelling in de foyer te zien. In verschillende vormen – van een spel tot een zelfgeschreven hiphoptrack en een korte film – behandelen ze onderwerpen rond drugs, de haven en het beleid.

Floris hoopt met DOPE allerlei soorten mensen te trekken. “Mijn ideale publiek is een mix van zestienjarige jongens, mensen die in de haven en handhaving werken en regulier theaterpubliek, want als je een voorstelling samen beleeft, draagt dat eraan bij dat je de kuil van je eigen mening niet alleen maar dieper kunt graven. Het is bovendien heel verbindend om samen te lachen en juist stil te worden. Juist met mensen die niet op je lijken. Je zit naar hetzelfde te kijken en wordt allemaal geraakt.”

Praktische informatie
Op 3 oktober gaat DOPE in première in Theater Zuidplein. Op 5 november is de voorstelling te zien in het Maaspodium en op 20 december in Theater Rotterdam. Op www. dopedevoorstelling.nl kun je de volledige, landelijke speellijst zien, kaartjes kopen en meer lezen over DOPE en WAT WE DOEN.