Van wereldhaven naar een local supplier

“Het is vijf voor twaalf. Kill your darlings moet vanaf nú het beleid zijn van de Rotterdamse haven. Die moet zichzelf kannibaliseren voordat een ander het doet. Anders is de haven over tien jaar minder relevant dan nu.” Aan het woord is Yuri van Geest, ambassadeur van de Singularity University, de denktank van Google en NASA, en medeauteur van de wereldwijde managementbestseller Exponentiële organisaties.

De technologische ontwikkelingen in de wereld gaan razendsnel. Sinds de verschijning van Exponentiële organisaties in 2014 wordt de impact ervan wereldwijd serieus genomen. Voor het boek onderzochten Yuri en zijn co-auteurs Salim Ismail, Peter H. Diamandis en Michael S. Malone honderden nieuwe bedrijven (start-ups) en interviewden ze ceo’s van de snelst groeiende organisaties in de wereld, zoals Xiaomi, Slack, Airbnb, Netflix en Tesla. Stuk voor stuk bedrijven die door de implementatie van sociale media, big data, slimme algoritmes en nieuwe technologieën tien keer sneller, beter en goedkoper zijn dan traditionele bedrijven.
Als betrokkenen Rotterdammer adviseert Yuri de Rotterdamse haven. Zijn boodschap: “Vanaf nu investeren in kennis over en implementatie van nieuwe technologieën, anders ben je over tien jaar minder flexibel en dus kwetsbaarder.”

Schizofrene uitdaging
Volgens de experts printen 3D/4D-printers over tien jaar ons eten, onze auto’s en huizen. Daarmee verschuift de huidige centrale productie, met daaraan gekoppeld het transport, steeds meer naar lokale productie. Yuri: “Commodities en halffabricaten worden straks ter plekke gemaakt. Voor de Rotterdamse haven betekent dit dat er over twintig jaar 50 tot 60 procent minder productaanbod is dan nu.”
Om te overleven moet de haven een shift maken naar een local supply chain. “Dat kan als de haven het geld dat ze nu verdient met oude oplossingen parallel investeert in innovatie. Er moeten meerdere, kleine, zelfsturende, vernieuwende teams komen aan de randen van de organisatie. Die moeten rechtstreeks rapporteren aan de ceo, zodat ingrijpende ideeën niet stranden in de politiek van een bedrijf.”
Voor haar voortbestaan moet de haven de omslag maken van een wereldhaven naar een local value added service: een haven die lokaal produceert, faciliteert, onderhoudt en transporteert. “Jezelf ontwrichten”, noemt Yuri dat. “Het oude uitfaseren en het nieuwe vormgeven is een moeilijke en behoorlijke schizofrene uitdaging. We zien dit terug bij al onze wereldwijde cliënten in alle sectoren.”

Robot versus mens
Innoveren betekent vooral versneld investeren in alle nieuwe technologieën die zich momenteel tot de macht twee ontwikkelen. Biotechnologie, nanotechnologie, neurotechnologie, kunstmatige intelligentie (algoritmes), robots, drones, 3D- en 4D-printing, duurzame energie, sensoren en blockchaintechnologie. Yuri: “De impact hiervan is gigantisch. In de havens van China wordt binnenkort gewerkt met robots die zelf de meest complexe robots kunnen bouwen. Daar komt geen mens meer aan te pas. Er is al kunstmatige intelligentie die zelfstandig data kan detecteren, de juiste vragen kan stellen en zelf kan beantwoorden zonder menselijke input of inmenging; zie onder meer de alliantie tussen Viv, Sentient, en VisualDNA. Zulke zelflerende software is van grote invloed op de haven die talloze databases gebruikt met informatie over stromen van schepen, goederen en containers.”

Bye bye petrochemie
Duurzame energie is er nog zo een. Energie via de zon, nanotechnologie en biotechnologie vervangen in rap tempo de oude petrochemie, nu de belangrijkste industrie in de Rotterdamse haven. Olie en gas zijn over twintig jaar grotendeels achterhaald als grondstoffen voor elektriciteitsvoorziening, meent Yuri. “Er zijn nieuwe zonnecellen uit China met een efficiency rate van 75 procent; dat is nu 20 procent. En de kosten van zonne-energie zijn over twee jaar 2 dollarcent per kWh; dat is dan 70 procent goedkoper dan energie via kolen. ”
Om niet letterlijk en figuurlijk de boot te missen moet de haven keihard investeren in partnerships met hotspots en kennisinstituten. Yuri: “In Nederland met de TU Delft, die heeft al redelijk wat kennis over robots. En buiten Nederland in de samenwerking met MIT Silicon Valley voor kunstmatige intelligentie en blockchains, Shanghai en Shenzeh voor zonne-energie, nanotech, sensoren, 3D/4D printers en drones, en Japan voor robots.”

Science facts
Doordat alles digitaliseert en automatiseert zal de komende twintig jaar tachtig procent van de huidige banen in de haven verdwijnen of significant veranderen, verwacht Yuri. “Er komen wel nieuwe banen terug, maar dat is ander werk en niet voldoende. Dan ben je bijvoorbeeld drones proces operator en weet je hoe een drone werkt.” Maar ook zo’n functie is maar voor zo lang als het duurt. “De technologie onderhoudt straks zichzelf, dus ook de onderhoudsmarkt dondert in elkaar. Neem het nanotechnologische materiaal grafeen. Dat is 200 keer sterker en 6 keer lichter dan staal, supergeleidend, hitte geleidend, flexibel, transparant. Dit materiaal is zo robuust, het gaat bijna niet meer kapot. En als dat al gebeurt, is de technologie straks zo ver dat het zichzelf repareert. Daarmee gaan we van het corrigeren van problemen naar het voorkomen ervan. Het lijkt science fiction maar het zijn science facts.”