Iedereen hetzelfde aantal kaarten
Verduurzaming draait in feite om het heruitvinden van de toekomst en creëert waarde voor de aarde, de samenleving en bedrijven. Dit vraagt om investeringen. Als Europa voeren we al jaren beleid om vooral bedrijven te laten betalen voor verduurzaming – wat logisch lijkt, omdat het overzichtelijk is, de overheid minder kost en de burger vaker ontziet. Maar dit papieren wensdenken is de Europese industrie de afgelopen jaren keihard ingehaald op het wereldtoneel.
Sinds 2022 zijn de energieprijzen de lucht ingeschoten, overspoelen goedkopere producten uit regio’s buiten Europa de Europese markt en beïnvloedt geopolitieke dynamiek de wereldeconomie en het investeringsvertrouwen drastisch. De Europese industrie implodeert, omdat de productiekosten veel te hoog zijn en stimulerende wet- en regelgeving voor circulaire en koolstofarme producten niet snel genoeg wordt ingevoerd. Vooral in Nederland is het lastig om competitief te zijn, door extra belastingen en beleid, zoals de CO₂-heffing bovenop de Europese heffing.
Fabrieken sluiten. Niet omdat ze de volgende vergroeningsinvestering niet willen doen, maar omdat de inkomsten en het vertrouwen ontbreken om de volgende onderhoudsstop terug te verdienen. Zonder periodiek onderhoud en verduurzaming geen vergunning om te produceren – en dus geen bestaansrecht in de toekomst. Sluiten is dan de enige optie.
Dit is slecht nieuws voor de toekomst van Nederland en die van Europa. Veel grondstoffen en producten die we maken voor onder andere windmolens, zonnepanelen, mobiele telefoons, contactlenzen, defensiematerieel, voedselverpakkingen en medicijnen, moeten dan van buiten Europa komen. Hoe wenselijk is dat, in tijden waarin onze defensie en techbedrijven de basisindustrie keihard nodig hebben? Als Europa moeten we er daarom alles aan doen om het unieke industriële ecosysteem te behouden dat we zorgvuldig hebben opgebouwd. Hierin werken bedrijven zeer efficiënt samen, om zo ook bij hogere energiekosten concurrerend te kunnen blijven. Ik hoor ook regelmatig kritische geluiden: Hoe erg is het als we de industrie verliezen in Europa? We hebben die hier toch niet nodig? Dan gaat de CO2-uitstoot mooi omlaag! En ontstaat er meer ruimte voor andere bedrijven, die bijvoorbeeld chips maken of elektrische auto’s.
Mijn antwoord steevast? Drie keer raden wat voor basismaterialen die bedrijven gebruiken voor hun productie…
Overal ter wereld ziet men industrie als strategisch voor de eigen onafhankelijkheid – of dat nu China, de VS of het Midden-Oosten is. Behalve Europa. Waarom zien we hier niet in dat je alleen mét een sterke industrie weerbaar blijft en verduurzaming in eigen hand kunt houden? Zodat we droge voeten houden in Nederland én in vrede kunnen blijven leven. Dat is pas echte bestaanszekerheid: voor nu én voor toekomstige generaties.
De CO2-uitstoot omlaag? Dat kunnen we hier. Maar dan moet wel iedereen hetzelfde aantal kaarten krijgen en niet landen als Duitsland en België een paar kaarten meer. Met een gelijk speelveld wordt Europa kampioen.
