Een veilige en schone haven

Dat de overheid haar eigen, civiele schepen heeft die ook de Rotterdamse haven veilig en schoon houden, is voor veel mensen onbekend. “Rijkswaterstaat is bekend van snelwegen, bruggen en sluizen, maar weinig mensen weten van de ‘natte tak’”, beaamt Tony ‘t Mannetje (45), Adviseur Operations bij Rijkswaterstaat (RWS). Voor Onze Haven geeft de enthousiaste ambassadeur een kijkje in het reilen en zeilen van de Rijksrederij met haar opvallende knalgele vloot.

‘t Mannetje is geboren met zeebenen en zout bloed. Afkomstig uit een vissersfamilie op Goeree-Overflakkee ging hij van kinds af aan met zijn vader de zee op, bezocht de Visserijschool en viste jaren op tong en schol. Daarna voer hij op de schepen van de Rijksrederij. “Ik zag destijds een vacature bij Rijkswaterstaat en was toe aan iets anders. Ook de beter geregelde werktijden waren een pluspunt; ik kwam op een leeftijd van huisje-boompje-beestje, je kent het wel.” Nog steeds trots: “Ik ben begonnen als matroos, heb in één jaar mijn opleiding tot Maritiem Officier afgerond en het binnen vijf jaar tot kapitein gebracht.” Na bijna vijftien jaar in diverse functies en tien jaar als kapitein op kleinere en grote schepen van de Rijksrederij, diende de volgende carrièrestap zich aan. “In 2009 kreeg RWS er een taak bij. Alle civiele schepen van de overheid vielen in het vervolg onder de Rijksrederij, zowerden de krachten gebundeld. Ik werd in 2014 gevraagd om op kantoor te komen om daar alles te coördineren en te plannen voor de schepen die het onderhoud aan de vaarwegmarkering doen.” Het bevalt de Adviseur Operations uitstekend op de wal: “Ik ben de spin in het web, het werk is heel gevarieerd, never a dull moment.” De liefde voor het varen, en in het bijzonder voor het water, blijft: “Aan boord ben je als team op elkaar aangewezen. En er gaat een bepaalde rust vanuit, op zee is het leven minder gejaagd.”

Wat doet de Rijksrederij?

“De kerntaak is het mogelijk maken van vlot en veilig scheepvaartverkeer op de binnenwateren, onze kustwateren en op de Noordzee. Met binnenwateren bedoel ik de rijksvaarwegen, want je hebt ook provinciale- en gemeentelijke vaarwegen, net zoals bij autowegen. Rondom Rotterdam zijn dat de Nieuwe Maas, de Dordtse Kil, het Hollands Diep, een stukje van de Hollandse IJssel en de Oude Maas. Met circa 280 medewerkers, waarvan 220 aan boord van de schepen, bedienen we een werkgebied van bijna 8000 km aan vaarwegen.”

Wie zijn jullie klanten?

“De Rijksrederij heeft vier grote opdrachtgevers: RWS, Douane, Kustwacht en het Ministerie van LNV. Voor RWS markeren we de vaarwegen met boeien en tonnen, we patrouilleren en verrichten meetwerkzaamheden. Voor elke taak is een ander vaartuig nodig: voor de patrouille zijn de schepen klein, snel en wendbaar en voor de markering heb je werkschepen nodig. De Rijksrederij doet ook opdrachten voor het Ministerie van LNV, die gebruik maakt van onze schepen die speciaal zijn ingericht voor visserijonderzoek. Voor de Kustwacht en Douane hebben we schepen op zee die diverse controles uitvoeren en een sleper die hulp kan bieden aan schepen in nood. Je maakt ook ‘spontane’ reddingsacties mee, van bijvoorbeeld een kitesurfer die uit het water moet worden gevist, een drenkeling op de Oosterschelde of een gewonde opvarende aan boord van een visserijschip. Ook voor de Douane leveren we vaartuigen voor de binnenwateren. Alleen het schip zelf, want ze hebben hun eigen bemanning.” Lachend: “Een soort leasebak. Die leaseconstructie geldt ook voor de patrouilledienst van RWS.”

’De klussen moeten, met reden, vaak heel snel worden geklaard’

Wat doen de gele boten in de Rotterdamse haven?

“In feite werken we samen met het Havenbedrijf aan de bereikbaarheid en de veiligheid van de haven. Wij dragen zorg voor de markering zodat zeeschepen en binnenvaartschepen vlot en veilig de havens en rivieren kunnen naderen en verlaten. Daarnaast stellen we de nautische diepte vast van de vaargeulen, zoals het Calandkanaal en de Maasmond. Die gegevens delen we dan weer met het Havenbedrijf. En we doen waterkwaliteitsmetingen. Ten behoeve van de vissers, maar ook omdat er op bepaalde plekken drinkwater wordt gewonnen. Voor het achterland van Rotterdam tot slot, controleren we met kleine vaartuigen of de stormvloedkeringen vrij zijn van obstakels en ondieptes, zodat ze indien nodig gesloten kunnen worden.”

Waar ben je trots op?

“De Rijksrederij heeft in de afgelopen tien jaar een goede naam opgebouwd. Onze opdrachtgevers kunnen er vrijwel altijd verzekerd van zijn dat het werk wordt uitgevoerd. Dat klinkt logisch, maar de klussen moeten, met reden, vaak heel snel worden geklaard. Men weet dat wij er alles aan doen om de klant tevreden te stellen. Dat blijkt trouwens ook uit de stijgende lijn van onze klanttevredenheidsonderzoeken. We zijn dan ook praktisch ingesteld, handen uit de mouwen en gaan.”

Wat zijn de uitdagingen?

“Met de aanleg van Maasvlakte 2 en de Blankenburgtunnel is de hoeveelheid werk flink toegenomen. Ook heeft de Rijksrederij te maken met toenemende wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid en uitstootreductie. Aan boord van de schepen moeten we hier op technisch gebied echt rekening mee gaan houden. Dat betekent dat we steeds efficiënter moeten gaan werken, dus ook dat er meerdere taken op een schip moeten worden uitgevoerd. Meer op het water, minder downtime op de wal. Aan boord nemen ook de veiligheidseisen toe. Denk aan ISM, ISPS en cybersecurity. Een blijvende uitdaging is om te kunnen voldoen aan de wensen van onze klanten en uiteraard om hen tevreden te houden.