Een betere afspiegeling van de samenleving

De havenbanen liggen voor het oprapen, maar niet altijd voor vluchtelingen en statushouders. Max Sips, oprichter van bemiddelingsbureau Port of Opportunities, wil daar verandering in brengen door ze te begeleiden naar een duurzame baan die past bij hun situatie en kwaliteiten. Het Havenbedrijf Rotterdam investeert in de sociale onderneming, zowel met financiële middelen als bij de strategische en praktische uitvoering. COO (Chief Operating Officer) van het Havenbedrijf, Boudewijn Siemons, noemt het initiatief een deel van de oplossing om het personeelstekort terug te dringen. ‘En nog belangrijker: op de langere termijn helpt het om de Rotterdamse haven een betere afspiegeling van de samenleving te laten zijn.’

Max Sips kent de verhalen van veel van de werkzoekenden die hij het afgelopen jaar heeft leren kennen uit het hoofd. Neem de Oekraïense Valeriia, die inmiddels aan de slag is bij stukgoed stuwadoor Rhenus Logistics. Ze is blij dat ze haar carrière in de havenlogistiek kan voortzetten. En dat ook nog eens in een stad die haar doet denken aan Odessa, haar geliefde thuisstad, die ze heeft moeten ontvluchten vanwege de oorlog in haar land. Of maintenance engineer Mahmoud, die sinds begin dit jaar officieel in dienst is bij het chemiebedrijf Ducor Petrochemicals. Voor hem voelt het als een overwinning dat hij na jaren niet meer afhankelijk is van een uitkering en een eigen inkomen verdient.
Ondanks dat Valeriia en Mahmoud enorm gemotiveerd waren om deel te nemen aan de Nederlandse arbeidsmarkt, was het voor hen lastig om passend werk te vinden, vertelt Sips. ‘Werkgevers denken vaak dat talent zijn weg wel vindt, maar in de praktijk hebben vluchtelingen en statushouders een behoorlijke afstand tot de arbeidsmarkt. Ze spreken de taal nog niet voldoende, hebben geen relevant netwerk en vaak ontbreken de juiste diploma’s.’

Dat Valeriia en Mahmoud toch een baan hebben gevonden, komt mede dankzij de bemiddeling van Sips. De jonge ondernemer staat aan het roer van Port of Opportunities, een arbeidsbureau dat werkzoekenden, specifiek statushouders en nieuwkomers, aan passend werk helpt in het Rotterdamse haven- en industrieel complex. Sinds de oprichting in september 2022 heeft de sociale onderneming ruim dertig succesvolle matches gemaakt en de verwachting is dat dit aantal snel toeneemt. Sips: ‘Het personeelstekort in de haven is enorm. De teller staat op ruim achtduizend vacatures, waarvan tweederde moeilijk te vervullen is.’

Vliegende start
Toch was deze ongekende persooneelskrapte niet de belangrijkste reden waarom Sips zijn schouders onder het initiatief zette. Bij zijn vorige werkgever had hij zich al beziggehouden met de arbeidsmarkt van het haven- en industrieel complex, en was het hem opgevallen dat met name zijn leeftijdgenoten weinig enthousiast waren om hier aan de slag te gaan. ‘Zelf ben ik opgegroeid op het schiereiland Voorne-Putten, met de haven zowat in de achtertuin. Daar is de liefde voor de sector mij met de paplepel ingegoten. Ik vind het een geweldige branche om in te werken, maar leeftijdsgenoten geven mij daar niet altijd gelijk in, helaas.’

Sips heeft wel een idee hoe het komt dat de belangstelling voor de Rotterdamse haven tanende is. ‘Veel mensen denken dat het een afgesloten wereld is, waar iedereen zwaar, eentonig en vies werk doet, maar dat beeld doet de sector echt tekort.’ Als communicatie- en eventmanager bij Watertalent, een vacaturesite voor de haven en industrie voor studenten, starters en professionals, maakte Sips kennis met vooruitstrevende bedrijven die juist heel erg open stonden voor een frisse blik van buitenaf. ‘En natuurlijk is er in de haven veel fysiek werk te verzetten, maar er zijn ook juristen, psychologen en ict’ers nodig om de boel draaiende te houden.’ Sips nam zich voor om het tegendeel van de heersende vooroordelen te bewijzen en zocht naar manieren om zijn geliefde werkplek dichter bij de leefwereld van zijn leeftijdsgenoten te brengen.

Totdat de oorlog in Oekraïne uitbrak en zijn plannen plotseling een andere wending kregen.

Sips: ‘In maart 2022 werd steeds duidelijker dat de situatie in Oekraïne nog lang kon duren. Voor het Havenbedrijf Rotterdam was dat aanleiding om samen met mijn toenmalige werkgever, Watertalent, na te denken over welke rol zij samen konden spelen bij het begeleiden van vluchtelingen naar passend werk.’ Het idee voor Port of Opportunities werd geboren en dankzij een financiële impuls van zowel het Havenbedrijf als Watertalent kreeg het bemiddelingsbureau met maatschappelijk oogmerk een vliegende start.

Afspiegeling van de samenleving
Het mooie aan Port of Opportunities is volgens Boudewijn Siemons, directeur Infrastructuur & Maritieme Zaken (COO) bij Havenbedrijf Rotterdam, dat het mes aan twee kanten snijdt. ‘Enerzijds helpt het initiatief werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt op weg, anderzijds is het een deel van de oplossing om het personeelstekort terug te dringen. Niet alleen omdat er dankzij de inzet van Max en zijn collega’s vacatures worden ingevuld, maar vooral omdat daarmee het algehele personeelsbestand van de haven cultureel diverser wordt.’

Als de haven geen afspiegeling is van de samenleving, dan voelen veel mensen zich er ook niet thuis, meent hij. ‘Van oudsher is de haven een plek waar veel nationaliteiten samenkomen, maar het is een illusie dat daarmee automatisch een diverse en inclusieve werkplek is gecreëerd. Het vergt extra inzet om een werkplek te bieden waar echt iedereen zich gerespecteerd voelt en goed kan gedijen. Veel bedrijven zijn al een goed eind op weg, bijvoorbeeld met speciale programma’s en teams binnen bedrijven om diversiteit en inclusiviteit te stimuleren, maar er valt nog genoeg winst te behalen.’

Soms kan een klein gebaar al helpen, weet Sips. ‘Laatst kreeg ik de vraag of ik wilde polsen of een bedrijf een gebedsruimte had. Voor de werkzoekende was dat een belangrijke voorwaarde, maar hij durfde er zelf niet over te beginnen, omdat hij bang was dat hij zou worden afgewezen. Toen ik ernaar informeerde, bleek er nog geen speciale ruimte beschikbaar te zijn, maar het bedrijf was meer dan bereid om iets te faciliteren. Nu is er een stilteruimte waar alle medewerkers gebruik van kunnen maken, om te bidden of ‘gewoon’ om zich even terug te trekken.’

Sociale impact
Met dit soort maatwerk onderscheidt Port of Opportunities zich van reguliere bureaus, vertelt Sips. ‘Onze begeleiding begint met een intensieve voorbereiding, waarbij we samen kijken naar de toekomst die iemand wil opbouwen in Nederland, en eindigt pas als we merken dat iemand echt op zijn plek zit bij een bedrijf.’ Een ander groot verschil is dat de onderneming geen winstoogmerk heeft, vult Siemons aan. ‘De wereld van vandaag vraagt om een hernieuwde visie op de haven, waarin het niet alleen draait om het aantal tonnen overslag, maar waarin veel breder wordt gekeken naar de functie van de haven. Wat zijn de effecten van alle bedrijvigheden en hoe beïnvloeden we de levens van de mensen daarmee? De sociale impact die Max en zijn collega’s maken levert een dubbele winst op, die weliswaar niet in geld is uit te drukken, maar op de lange termijn wel het verschil kan maken.’

De droom van Siemons is dat Port of Opportunities werkt als een vliegwiel voor de verdere groei van een diverse en inclusieve haven. ‘Nu ligt de focus op vluchtelingen en statushouders, maar deze aanpak kan ook breder worden uitgerold voor werkzoekenden die om een andere reden een afstand tot de arbeidsmarkt hebben.’ Hij vervolgt: ‘Wat op de korte termijn in ieder geval nodig is, zijn werkgevers met lef. Er staan genoeg mensen te springen om in de haven aan de slag te gaan, alleen moeten bedrijven dan wel durven om verder te kijken dan de geijkte kandidaten voor hun vacatures.’