De Rotterdamse haven is geen koekjesfabriek

René de Vries is een begrip in Rotterdam. Nou zal niet iedereen in de stad meteen denken: ‘Ah, René de Vries!’ Maar voor wie in de haven werkt is het duidelijk: René de Vries is de (Rijks) havenmeester van onze Rotterdamse haven. Dat maakt ook dat bijna niets op de rivieren en in de havens gebeurt zonder dat René het weet. Een belangrijke rol met veel verantwoordelijkheden, maar toch blijft René bescheiden. Hij is dan ook de eerste die roept dat zijn werk alleen kan bestaan bij de gratie van goede samenwerking. Daarover later meer.

Ieder jaar doen zo’n 30.000 zeeschepen en 100.000 binnenvaartschepen de haven van Rotterdam aan. René is daarbij verantwoordelijk voor een veilige, vlotte, duurzame en vooral ook beveiligde afwikkeling van de scheepvaart in de haven. 24 uur per dag, 7 dagen per week.

‘’Ben je weleens in een jachthaven geweest?’’, glimlacht René de Vries. ‘’Dan staat er iemand met een grote pet op die zegt: ‘je moet daar gaan liggen met je jacht‘, en aan het eind van de dag komt hij bij je langs om twintig euro af te tikken. Dat is ongeveer wat ik doe, maar dan voor de volledige haven van de stad.’’ De vergelijking gaat natuurlijk alleen al mank op de omvang van de haven. Nog altijd de grootste van Europa en inmiddels de tiende van de wereld. ‘’Alleen de haven van Singapore en acht havens in China zijn groter dan onze haven. Elk jaar bezoeken zo’n 30.000 zeeschepen en dik 100.000 binnenvaartschepen de havens in onze stad. En in die havens ben ik verantwoordelijk voor de veilige en vlotte afwikkeling van het scheepvaartverkeer. Wij coördineren en plannen het scheepvaartverkeer en begeleiden schepen via ons systeem van radars aan wal. Dit doe ik namens burgemeesters en wethouders en de minister van Verkeer en Waterstaat. De rivier is Rijksvaarweg, dus daar gaat de minister over. In de havenbekkens is de gemeente de baas. Ik zeg overigens expres alleen BenW, want ik ben niet alleen havenmeester voor Rotterdam. Ook voor de gemeenten Schiedam, Vlaardingen, Dordrecht, Zwijndrecht en Papendrecht ben ik de havenmeester. Ik ben verantwoordelijk voor het scheepvaartverkeer van ruwweg Dordrecht tot halverwege Engeland. Die gecombineerde rol is vooral praktisch. Als we dit anders hadden geregeld, dan had je met drie havenmeesters te maken gehad als er een schip over de rivier van Schiedam naar Rotterdam vaart. Nou kunnen we goed overleggen in deze polder, maar het is niet nodig om te overdrijven, toch?’’

Met zoveel verschillende taken en havens als verantwoordelijkheid, moge het duidelijk zijn dat het ondoenlijk is voor René om zijn werk alleen te doen. Een goede samenwerking is volgens de havenmeester dan ook key. Of het nu gaat om loodsen, sleepdiensten, roeiers, terminals of andere partners in de haven: samen steken zij de handen uit de mouwen en boeken zij resultaten. En zonder deze intensieve samenwerkingen, had de had de haven van Rotterdam er heel anders voorgestaan. Dat neemt niet weg dat het werk van een havenmeester niet altijd over rozen gaat. Gelukkig deinst René niet terug voor een uitdaging. Neem bijvoorbeeld de coronacrisis. René en zijn collega’s slaagde erin om de Rotterdamse haven ook tijdens deze crisis open te houden. ‘’Ik denk dat 99 procent van de goederen in ons land via zee komt. Wij zijn daarnaast ook dé haven voor het Europese achterland. Ik kan me niet voorstellen dat je die haven dichtgooit. Er zijn zoveel mensen van ons afhankelijk. Maar om open te blijven heb je iedereen nodig. Ik kan het niet vaak genoeg benadrukken: een goede samenwerking is essentieel. Je kunt niet zonder elkaar.’’

‘‘Ik kan het niet vaak genoeg benadrukken: een goede samenwerking is essentieel.’’

PORT HEALTH AUTHORITY
Veel verder dan het ‘enkel’ openhouden van de haven tijdens de coronacrisis, bleek ook de Port Health Authority – een samenwerkingsverband tussen een aantal partijen dat in geval van epidemieën aan boord adviseert en schepen in de haven van Rotterdam begeleidt – goud waard. ‘’In het begin van de crisis dachten we nog dat we hooguit te maken zouden krijgen met besmettingen op schepen die vanuit China kwamen, maar die schepen zijn natuurlijk al zo’n drie weken onderweg voordat ze Rotterdam aandoen. Was er dus sprake van een besmetting onder de bemanningsleden? Dan was de betreffende persoon allang beter voordat hij in Rotterdam aankwam. Het gevaar kwam uit heel andere routes. We hebben schepen gehad waarop de complete bemanning besmet was en cruiseschepen die nergens anders welkom waren. Waarvan wij zeiden: ‘kom maar naar ons’. Op een cruiseschip werken driehonderd tot duizend mensen. Je raadt het al: we hadden een flinke kluif werk te verzetten, maar ik ben van mening dat je er – als haven die zegt een veilige haven te zijn – voor je medemens moet zijn. Ook als het even niet makkelijk is. Ik ben er trots op dat we ons tijdens de crisis gastvrij hebben opgesteld en zoveel mensen hebben kunnen ontvangen.’’

PORT SECURITY
Naast de Port Health Authority, verzet René ook het nodige werk op het gebied van Port Security. Sterker nog: René is verantwoordelijk voor de Port Security in de Rotterdamse haven. Er schuilt immers nog een wereld achter de wereld die je ziet: de wereld van de slimme haven en digitale veiligheid. Neem alleen al de tientallen cyberaanvallen waar de Rotterdamse haven dagelijks mee te maken heeft. Elke dag weer ligt de haven onder vuur. ‘’Schepen zie je komen vanuit de horizon, maar ongenodigde digitale gasten minder. Gelukkig gaat het tot nu toe voornamelijk om pogingen tot hacks en kunnen we de situaties waarbij bedrijven daadwerkelijk stil zijn gevallen op een hand tellen. Dat neemt niet weg dat cyberweerbaarheid, cybersecurity een onderwerp is dat continu aandacht nodig heeft en ook blijft vragen. We kunnen niet achteroverleunen en verwachten dat de problemen zichzelf oplossen. Sterker nog: ik – en met mij nog velen – ben van mening dat bedrijven zo’n 10 procent van hun ICT-budget zouden moeten investeren in beveiliging. Veel bedrijven doen dat op dit moment nog niet en dat baart mij zorgen. Ook voor het havengebied. Een digitale aanval kan grote gevolgen hebben. Zeker ook op de logistieke keten. We zijn de grootste haven van Europa en alles wordt tot op de seconde afgestemd. Zeeschepen, binnenvaartschepen, treinen en vrachtauto’s vertrekken op gezette tijden. Stel je voor dat dit proces stil komt te liggen… ja, dan hebben we een groot probleem.’’

‘‘Als ik een paar dagen vrij neem, vind ik het heerlijk om naar het strand van Hoek van Holland te gaan. Zit ik alsnog naar de haven te staren.’’

Het is een greep uit de taken waar René een bijdrage aan levert. Redenen genoeg om trots te zijn als je het ons vraagt. Met alleen al de werkzaamheden waar we in dit verhaal over spreken kan René zijn dagen vullen. En ja, daar komt de nodige druk bij kijken. Toch laat de man, met een glimlach van oor tot oor, zich nooit uit het veld slaan en gaat hij iedere dag weer met plezier naar zijn werk. Wat is het toch dat hem zo intens gelukkig maakt? ‘’Ach, je moet een beetje gek zijn op die haven en die industrie. Anders houd je het niet vol. Ik vind het een machtige omgeving en ik werk met prachtige partijen. En vergeet niet, ons werk doet ertoe: dit is geen koekjesfabriek. Als ik een paar dagen vrij neem, vind ik het heerlijk om naar het strand van Hoek van Holland te gaan. Zit ik alsnog naar de haven te staren.’